De cijfers en feiten over energie en van zonne-energie in het bijzonder.

Veel beweringen over energie kloppen niet; daarom zetten we hier de feiten en cijfers op een rij.

Vaak wordt gedaan alsof burgers met zonnepanelen voor problemen zorgen op het elektriciteitsnet, maar dat is ongeveer hetzelfde als beweren dat het mestoverschot komt door muizen. Als men het dan heeft over een overvol elektriciteitsnet, doet men alsof burgers met zonnepanelen ontzettend veel stroom invoeren op het elektriciteitsnet en dat het net het daarom niet aankan. Maar dit is grote onzin! De impact van burgers op het elektriciteitsnet is minimaal en er is zelfs een tekort aan elektriciteit! Netcongestie wordt vaak gepresenteerd als een luxeprobleem van 'teveel groene stroom', maar in werkelijkheid is het een tekort aan infrastructuur dat onze energietoekomst blokkeert. Netcongestie is een falen van de infrastructuur, niet een overschot aan energie. We hebben juist een enorme behoefte aan meer stroom, maar we kunnen het niet distribueren. Netcongestie is exact hetzelfde als een file op de snelweg. 1. Het is een transportprobleem, geen productieoverschot 2. We hebben juist méér stroom nodig 3. De paradox van de "teveel aan stroom" De enige keer dat er echt "teveel" stroom is, is op een zonnige, winderige zondagmiddag. De productie is dan zo hoog dat de prijs negatief wordt. Maar zelfs dan is het probleem weer de infrastructuur: we kunnen die stroom niet snel genoeg verplaatsen naar plekken waar we het kunnen opslaan of omzetten (zoals waterstoffabrieken).

De Nederlandse Stroommix 2024

In 2024 kwam ongeveer 40% tot 45% van alle zonnestroom van woningen. De rest is afkomstig van de zakelijke markt (bedrijfsdaken, zonneparken en drijvende parken).
CBS StatLine: Zonnestroom; vermogen en productie (De ruwe data)
De "Monitor Zon-PV" (PDF/Rapportage)
CBS Dossier: Hernieuwbare Energie

Bron: Gebaseerd op data van de Monitor Zon-PV (CBS/RVO). Cijfers voor 2024 zijn op basis van voorlopige jaarcijfers en opgesteld vermogen.

Particuliere daken wekken 9,1 miljard kWh op. Hiervan wordt een klein deel (meestal zo'n 30%) direct in huis verbruikt, maar de rest (circa 6 tot 7 miljard kWh) gaat direct het net op.
De stroom die particulieren met zonnepanelen het net op sturen, beslaat dus slechts ongeveer 5,4% van de totale nationale stroomproductie. 94,6% van de stroomproductie in Nederland komt uit bronnen waar de burger met zijn thuisbatterij geen enkele invloed op heeft (windparken op zee, gascentrales, kernenergie en grote zonneparken). Zelfs als we die 5,4% door massaal batterijgebruik zouden halveren naar 2,7%, dan blijft 97,3% van de nationale stroomstromen exact hetzelfde. De impact van de terugleverende burger op de totale energiemix dus ontzettend klein.

Nogmaals: Als men het dan heeft over een overvol elektriciteitsnet, doet men alsof burgers met zonnepanelen ontzettend veel stroom invoeren op het elektriciteitsnet en dat het net het daarom niet aankan. Maar dit is grote onzin! De impact van burgers op het elektriciteitsnet is minimaal en er is zelfs een tekort aan elektriciteit! Netcongestie wordt vaak gepresenteerd als een luxeprobleem van 'teveel groene stroom', maar in werkelijkheid is het een tekort aan infrastructuur dat onze energietoekomst blokkeert. Netcongestie is een falen van de infrastructuur, niet een overschot aan energie. We hebben juist een enorme behoefte aan meer stroom, maar we kunnen het niet distribueren. Netcongestie is exact hetzelfde als een file op de snelweg. 1. Het is een transportprobleem, geen productieoverschot 2. We hebben juist méér stroom nodig 3. De paradox van de "teveel aan stroom" De enige keer dat er echt "teveel" stroom is, is op een zonnige, winderige zondagmiddag. De productie is dan zo hoog dat de prijs negatief wordt. Maar zelfs dan is het probleem weer de infrastructuur: we kunnen die stroom niet snel genoeg verplaatsen naar plekken waar we het kunnen opslaan of omzetten (zoals waterstoffabrieken).

Het stroomgebruik van huishoudens was in 2024 licht gedaald, maar in andere sectoren juist gestegen. Datacenters zijn gestegen naar 4,6% van het totale gebruik.
CBS: Elektriciteitsverbruik binnenlands vervoer bijna verdubbeld
CLO: Aanbod en verbruik van elektriciteit, 1990-2024
CBS: Hernieuwbare energie in Nederland 2024

Toelichting op de cijfers: Petajoule (PJ): Dit is de standaardmaat die het CBS gebruikt voor energiebalansen. 1 PJ aan elektriciteit staat gelijk aan ongeveer 278 miljoen kilowattuur (kWh).
Netto verbruik: Bij huishoudens wordt vaak gekeken naar de stroom die van het net wordt afgenomen. Omdat steeds meer huishoudens zelf stroom opwekken met zonnepanelen, daalt de vraag naar stroom van het elektriciteitsnet in deze sector.
Datacenters: Deze vallen onder de sector 'Diensten', maar worden door het CBS steeds vaker apart vermeld vanwege hun grote impact op het elektriciteitsnet (4,6% van het totale Nederlandse verbruik in 2024).

Maar 19% van alle stroomgebruik komt van huishoudens!
Niet voor huishoudens, maar voor de grootgebuikers van stroom moet het elektriciteitsnet verzwaard worden! Vrijwel alle windmolenparken op zee en op land zijn voor de industrie. Zonneparken met duizenden zonnepanelen zijn voor de industrie.

De 5 grootste individuele stroomverbruikers
Deze bedrijven hebben vaak een eigen aansluiting op het hoogspanningsnet vanwege hun enorme behoefte aan elektriciteit.

1. Tata Steel (IJmuiden): Verreweg de grootste industriële energieverbruiker. Hoewel ze veel energie opwekken uit restgassen, verbruiken ze enorme hoeveelheden elektriciteit voor hun hoogovens en processen.
2. Yara (Sluiskil): Een van de grootste kunstmestproducenten ter wereld. Zij zijn extreem energie-intensief, vooral door het gebruik van aardgas en elektriciteit voor de productie van ammoniak.
3. Shell (Pernis / Moerdijk): De raffinaderijen en chemische complexen van Shell behoren tot de grootste stroomconsumenten van de Rotterdamse haven.
4. Dow Chemical (Terneuzen): Dit complex is een van de grootste chemische locaties in Europa en verbruikt gigantische hoeveelheden stroom voor het "kraken" van grondstoffen.
5. Nobian (voorheen AkzoNobel, Delfzijl/Hengelo): Vooral de chloorproductie (elektrolyse) is een proces dat continu enorme hoeveelheden elektriciteit vergt.

De opkomst van de "Big Tech" Datacenters
Sinds kort dagen datacenters de traditionele industrie uit als grootste stroomgebruikers. In 2024 verbruikten datacenters in Nederland gezamenlijk 5.100 GWh, wat gelijkstaat aan 4,6% van het totale Nederlandse stroomverbruik.
De grootste spelers hierin zijn:
Microsoft (Middenmeer): Heeft een gigantisch datacenterpark in de Wieringermeer.
Google (Eemshaven & Middenmeer): Een van de grootste grootverbruikers in het noorden van het land.
Meta (Facebook): Hoewel plannen in Zeewolde zijn gestopt, blijven hun bestaande netwerken grote verbruikers.

Korte toelichting op de spelers:
Tata Steel: Verbruikt op piekmomenten ongeveer net zoveel stroom als de gehele stad Amsterdam.
Datacenters: Het verbruik van de grootste datacenters in de Wieringermeer (Microsoft/Google) overstijgt inmiddels het residentiële verbruik van de omliggende regio's.
Elektrificatie: Veel van deze bedrijven (vooral in de chemie en staal) werken aan plannen om hun aardgasverbruik te vervangen door elektriciteit, wat hun positie als grootverbruiker in de toekomst alleen maar zal versterken.
Bij benadering is Tata Steel in IJmuiden de "aller-aller-grootste" individuele stroomverbruiker van Nederland.
Hoewel de exacte verbruikscijfers per bedrijf vaak als bedrijfsgeheim worden beschouwd, geven rapportages van netbeheerders en het CBS een duidelijk beeld. Tata Steel verbruikt op jaarbasis ongeveer 6 tot 7 terawattuur (TWh) aan elektriciteit. Om dit in perspectief te plaatsen: dat is ongeveer 5% tot 6% van het totale Nederlandse stroomverbruik in hun eentje.

Interessant feit: Als Tata Steel volledig overstapt op "groen staal" via elektrolyse (waterstof), zal hun stroombehoefte naar verwachting verdrievoudigen. Ze zouden dan in hun eentje verantwoordelijk kunnen worden voor wel 15% tot 20% van de totale Nederlandse stroomvraag.

De nieuwe uitdager: Microsoft (Datacenters)
Als we niet kijken naar de traditionele zware industrie, dan is Microsoft met zijn enorme datacenter-complex in de Wieringermeer de snelst groeiende grootverbruiker. Het totale verbruik van alle datacenters in Nederland samen was in 2024 ongeveer 5.100 GWh. Een groot deel hiervan komt op conto van de "hyperscalers" zoals Microsoft en Google. Hoewel één enkel gebouw van Microsoft minder verbruikt dan Tata Steel, komt hun hele complex in de buurt van de top 3 van de industrie. Ja, ook Nederland heeft datacentra nodig, maar deze datacentra zijn voor heel Europa en maken deel uit van de wereldwijde infrastructuur. Ze zijn voor drie redenen in Nederland. 1. Snelheid: Vanuit Nederland is de "latency" (vertraging) naar de rest van Europa extreem laag. 2.Energie: In de buurt van de Eemshaven en de Wieringermeer komt veel windenergie van zee aan land, wat essentieel is voor de groene ambities van deze bedrijven. 3. Klimaat: Het Nederlandse klimaat is relatief koel, waardoor er minder energie nodig is voor de koeling van de servers.

CBS: Elektriciteitsverbruik Datacenters (december 2025)
Statline: Energiebalans; aanbod en verbruik, sector Gewijzigd op: 18 november 2025 Hier kun je zelf filters instellen om het verbruik per jaar en per sector (zoals huishoudens of industrie) te zien.
Hernieuwbare energie in Nederland 2024
CLO: Aanbod en Verbruik van Elektriciteit (1990-2024)
CLO: Energieverbruik per Sector
Informatie over specifieke bedrijven Omdat individuele bedrijfsgegevens (zoals die van Tata Steel) vaak onder de privacywetgeving voor bedrijven vallen, worden deze minder vaak in openbare CBS-tabellen getoond. Voor deze specifieke data kun je kijken naar:
Emissieregistratie Hoewel dit over uitstoot gaat, kun je hier vaak afleiden welke bedrijven de grootste industriële locaties hebben.

Een huishouden betaald dus €0,10154 per kWh en de grootgebuikers betalen €0,00321 per kWh. De grootgebuikers betalen ongeveer 34 keer minder dan een burger. Met BTW betalen burgers €0,1228634 en dat is 38 keer meer dan de grootgebuikers.

De conclusie is dus maar 5,4% van alle stroom die ingevoed wordt op het elektriciteitsnet komt van burgers met zonnepanelen. 94,6% van de stroomproductie in Nederland komt uit bronnen waar de burger met zijn thuisbatterij geen enkele invloed op heeft (windparken op zee, gascentrales, kernenergie en grote zonneparken). Zelfs als we die 5,4% door massaal batterijgebruik zouden halveren naar 2,7%, dan blijft 97,3% van de nationale stroomstromen exact hetzelfde. De impact van de terugleverende burger op de totale energiemix dus ontzettend klein.

Maar 19% van alle stroomgebruik komt van huishoudens! Niet voor huishoudens, maar voor de grootgebuikers van stroom moet het elektriciteitsnet verzwaard worden!

Met BTW betalen burgers €0,1228634 per kWh belasting en dat is 38 keer meer dan de grootgebuikers.

De strijd gaat door!